Een groen schoolplein voor de basisschool

Onderzoek laat het zien: een groene speelomgeving heeft een positief effect op concentratie, beweging en sociaal gedrag van kinderen. Tegelijk roept de overstap van een verhard schoolplein naar een groene speelomgeving vragen op. Hoe houd je toezicht op de allerkleinsten en waar vinden de achtste groepers uitdaging? En hoe zorg je voor draagvlak bij leerlingen, ouders, buurt en het schoolteam? 

Wat is een groen schoolplein?

Spetteren in de modderkeuken, met je vergrootglas op ontdekkingstocht naar bijzondere insecten, rennen door de wilgentunnel, aardbeien plukken in de moestuin en bij mooi weer les in het buitentheater. Op een groen schoolplein is de natuur onderdeel van spel, beweging en educatie. Betekent dat dat alle tegels moeten verdwijnen? Nee hoor, ook verharde delen horen bij een groen plein. Denk bijvoorbeeld aan ruimte voor voetbal, fietsen of eigen spel. Het verschil met een traditioneel plein zit vooral in de toevoeging van groen, natuurlijke materialen en plekken waar kinderen kunnen ontdekken of juist even tot rust komen.

De verhouding tussen groen en verharding verschilt per school en per locatie. Ook de weg van grijs naar groen loopt uiteen. Sommige scholen kiezen meteen voor een volledige herinrichting, andere beginnen met een eerste stap zoals een moestuin, een wadi of beplanting die de biodiversiteit vergroot. Van daaruit groeit het plein vaak verder. Is de school nog in aanbouw? Denk dan tijdig na over de buitenruimte en maak het een verlengstuk van je visie.

Een plein voor kleuters én groep acht

Een basisschoolplein wordt gebruikt door kleuters die nog leren fietsen én door bovenbouwleerlingen die behoefte hebben aan sport of een plek om samen te zitten. Die mix van leeftijden maakt een schoolplein waardevol, maar vraagt ook om een doordachte inrichting. Kinderen kunnen elkaar tegenkomen en van elkaar leren, zonder dat iedere leeftijdsgroep dezelfde ruimte op dezelfde manier hoeft te gebruiken. Daarom kijken we bij het ontwerp goed naar waar ontmoeting kan ontstaan en waar juist rust, overzicht of afbakening nodig is.

Een groen schoolplein is niet alleen een plek voor de pauze, maar ook een verlengstuk van het onderwijs. Buiten wordt leren zichtbaar en tastbaar: in de moestuin volgen kinderen hoe planten groeien en leren samen verantwoordelijkheid te dragen voor de verzorging, bij een wadi zien ze hoe regenwater wordt opgevangen in het kader van klimaatadaptatie en tijdens een les in het theater helpt de buitenlucht om zich beter concentreren. Zo ontstaat een speel- en leeromgeving die werkt voor de hele school – van groep 1 tot groep 8.

Betrokkenheid en subsidie

Als onderdeel van de openbare ruimte stopt het effect van een groen plein niet bij het hek van de school. Ouders praten er nog even na bij het wegbrengen van de kleinsten, na schooltijd spelen kinderen uit de buurt er verder en ook de buitenschoolse opvang komt er wel eens spelen met de groep. Daarmee wordt het plein onderdeel van de wijk. Er is daarom aandacht nodig voor de verschillende belangen. De school kijkt naar overzicht, educatieve waarde en een veilige speelomgeving. Ouders, buurtbewoners en gemeente kijken ook naar geluid, uitstraling en de bijdrage aan een groene, klimaatbestendige omgeving.

Een klimaatadaptatief ingericht plein helpt regenwater op te vangen, brengt verkoeling op warme dagen en vergroot de biodiversiteit in de buurt. Veel gemeenten stimuleren daarom de aanleg ervan met subsidies of regelingen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. Wanneer een plein zo uitgroeit tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid, bevordert dat ieders betrokkenheid. Denk aan meedenken over het ontwerp, helpen tijdens plantdagen of samen verantwoordelijkheid nemen voor het groenonderhoud. Voor duurzaam plezier van een groene speelomgeving is het van belang dat niet alleen de aanleg ervan, maar ook het beheer daarna, door de hele school en de omgeving omarmd wordt.